Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Ardıllık Nedir? Çeşitleri, Sebepleri ve Klimaks Komüniteleri

  • 22 Nisan 2021
  • Ardıllık Nedir? Çeşitleri, Sebepleri ve Klimaks Komüniteleri için yorumlar kapalı
  • 342 kez görüntülendi.

 Ardıllık ya da öbür ismiyle süksesyon ekolojide esas bir kavramdır ve cemiyetteki kumpaslı, öngörülebilir farklılıkları ifade eder. Süksesyon, boş veya mevcut bir topluluğun bozulmasından kaynaklanan yeni habitat yaradılışı ile başlatılabilir. “Ekolojik ardıllığın ortaya çıkış sebeplerini kavramaya çalışalım”. Ekosistemdeki her cins, bu cinslerin geliştiği ve arttığı çevre şartlarıyla tanımlanır. Bu şartlar statik kaldığı sürece, bu şartlara […]

Ardıllık Nedir? Çeşitleri, Nedenleri ve Klimaks Komüniteleri  Ardıllık ya da öbür ismiyle süksesyon ekolojide esas bir kavramdır ve cemiyetteki kumpaslı, öngörülebilir farklılıkları ifade eder. Süksesyon, boş veya mevcut bir topluluğun bozulmasından kaynaklanan yeni habitat yaradılışı ile başlatılabilir.

“Ekolojik ardıllığın ortaya çıkış sebeplerini kavramaya çalışalım”.

Ekosistemdeki her cins, bu cinslerin geliştiği ve arttığı çevre şartlarıyla tanımlanır. Bu şartlar statik kaldığı sürece, bu şartlara uyarlanmış cinsler çevrede büyür. Süksesyon ya da ardıllık ekosistemdeki bir farklılık ve bunun cinsler ve kendi etrafları üzerindeki tesirinden kaynaklanır. İlk çevre ilk cinsler için en uygun olabilir ve değişen şartlar öbür organizma cinsleri için en uygunu olabilir. Değişen şartlar altında ilk cins büyümeye zafersiz olabilir ve ikinci cins büyüyebilir. Ekolojik süksesyon çevre şartları sert ve ani bir biçimde değiştiğinde de asıllaşabilir. Orman yangınları, esinti kasırgaları ve antropojenik faaliyetler gibi hadiseler etrafsal şartlarını büyük miktarda değiştirebilir. Bunlar cinslerin imha olmasına ve ayrıca ekolojik topluluğun komünitelerin zindelerinin değişmesine neden olabilir. Aynı zamanda değiştirilmiş etrafta mevcut cinsler arasında hâkimiyet çabasını tetikleyebilir.

Tanım

Ardıllık ya da süksesyon tabiattaki bir cinsin biyolojik topluluğunda zamanla görülen yapısal bir başkalaşım süreci olarak belirlenmektedir. Ekolojik topluluk birkaç nebat ve hayvanla başlar ve bu cinslerin gelişimi kararlı hale gelinceye kadar çoğalır. Ardıllık “motoru” ekosistemde bir başkalaşıma neden olur ve bu başkalaşım heyeti cinslerin kendi etrafları üzerinde tesirli olmasını sağlar.

Ardılllık CinsleriArdıllık Nedir? Çeşitleri, Nedenleri ve Klimaks Komüniteleri

Süksesyonun ardıllığın iki değişik cinsi vardır:
İlk Primer süksesyon
İkincil Sekonder süksesyon.

İlk ekolojik süksesyon lav akıntıları, yeni oluşan kum tepecikleri, buzulların geri çekilmesi gibi sebeplerle ortaya çıkan kayaçlar gibi hayatın devam edemediği cansız bölgelerde oluşur. Evvelden var olan rastgele bir bir komünite olmadan, etkilenmemiş bir alanda yeni bir habitatın ya da hayatın başlangıcıdır.

İkincil ekolojik süksesyon evvelden var olan bir komünitenin kaldırıldığı alanlarda ortaya çıkar. Bu süksesyon çeşidi daha ufak çaplı rahatsızlıklar tarafından tetiklenebilir, tüm hayat ve yiyecek maddelerini ortadan var olduğu etraftan kaldırmaz. Bir otlak yangını veya bir ormandaki ağaçları yok eden fırtına gibi hadiseler ikincil süksesyonu başlatır. Hasarın derecesine göre bazı cinsler yaşamda kalmış olabilir ve öbür cinsler yine kuvvetlenebilir. Bir orman altı toprağında yangın ateşinin ısısıyla çimlenmeye teşvik edilinceye kadar hareketsiz kalıp bekleyen tohumlar bulunmaktadır.

İlk ve ikincil süksesyon sıralı başkalaşım değişik yoğunluklara, ebatlara ve frekanslara bağlı olarak bölgeyi değiştiren topluluklar içinde devamlı değişen cinsler karışımı yaratır. Ancak süksesyon sırasında cinslerin sıralı ilerlemesi gelişigüzel değildir. Her safhada, emin cinsler, cemiyetin emin şartlarından faydalanmak için belirli bir zaman kalır. Başlangıçta, etraftaki habitatlardan sadece çok az rakamda cins rahatsız bir habitatta gelişebilir. Yeni nebat cinsleri etrafta tutunurken, yerdeki gölge ölçüyü veya toprağın mineral bileşimi gibi şeyleri değiştirerek habitatı değiştirir. Bu farklılıklar zaferli olabilecek yeni cinslerin ortaya çıkmasına izin verir. Bu yeni cinsler, daha yeni cinsler tarafından sırayla değiştirilir. Eş biçimde hayvan cinslerinde de değişmeler alana kazanç, nebatlar, hayvanlar ve çevre arasındaki etkileşimler süksesyonun kumpasını ve süratini tesirler.

Ardıllığın EvreleriArdıllık Nedir? Çeşitleri, Nedenleri ve Klimaks Komüniteleri

Ekolojik süksesyonda yer alan üç esas düzey vardır. Bunlar alttaki gibidir:

*İlk Primer süksesyon
*İkincil Sekonder süksesyon
*Klimaksa erişme

Ekolojik ardıllık sırası, bölgenin konumuna ve abuhava şartlarına bağlı olarak değişebilir olsa da ardıllık genellikle belirli bir sıraya göre büyür.
Bu sıralama alttaki gibidir:
1-Lider cinsler,
2-Otlar,
3-Çalılar,
4-Ağaçlar,
5-Sonunda, süksesyon ya da ardıllık sürecinin arazi bir defa daha kıraç bir alana dönmeye zorlanıncaya kadar balansta kaldığı bir doruk noktasına ya da klimaksa erişilir.

İlk ardıllık, lider cinslerin gelişmesiyle eş zamanlı olarak asıllaşır. Bu sırada çorak bir arazi hayatı destekleyen bir civara dönüşür. Öncüller ve otsu nebatlar birkaç sene civarın baskın cinsi vaziyetindedir. Daha sonraları gizeme çalılara ve ağaç fidanlarına kazanç. . Cevizler, meşeler ve yaprağını döken ağaçların fideleri gölgeye karşı hoşgörüleri iyi olduğundan yaşlı çam ağaçlarının altında yetişir ve büyür. Gölgesiz kalan alanlarda ilk yetişen nebatlar çam fideleridir. Bölge en sonunda bir çam ormanı haline kazanç
Primer ilk ardıllıkta İlk oluşan hakim öncül cinslerin yosunlar, algler ve siyanobakteriler döküntü katmanları toprağın yaradılışına dayanakçıdır.

İkincil ardıllık, bir komünitenin ötekisine dönüştürüldüğü süreçtir. Hayatın zati var olduğu yerde ortaya çıkar. Nadasa vazgeçilen ya da terk edilen tarlalarda, kullanıma kapatılmış demiryolu arazilerinde, sürülmüş tarlalarda ya da kesilen ormanlarda sekonder ardıllık kollanır. Arazide ilk ortaya çıkanlar tek senelik otlardır. Bundan sonraki senede çok senelik nebatlar görülmeye başlanır ve bunlar ertesi sene yaygınlaşır.
Daha evvel var olan komünitelerin izleri ve tesirleri ve izleri bütün olarak yok olmadığından bu cins ardıllığın ilk aşamaları süratli ilerler. Otlar yerini kısa bir vakitte baskın cins haline gelecek olan odunsu yapıya sahip çalılara, çalılar da ilerleyen zamanlarda yerlerini ağaçlara vazgeçecektir.Ardıllık Nedir? Çeşitleri, Nedenleri ve Klimaks Komüniteleri

Klimaksa erişme, ardıllığın doruk noktası olarak öğrenilen, kararlı bir düzeydir. Klimaks safhası az rakamda önde gelen cinsin baskın olduğu sürekli bir topluluk üreten düzeydir. Klimaks komünitesi olarak adlandırılan denge gidişatına, biyotik etkileşimler ağının o kadar karışık hale geldiği ve başka hiçbir cinsin kabul edilemeyeceği neticesinde varıldığı düşünülmektedir. Öbür civarlarda, devamlı ufak çaplı değişmeler, muhtelif cinslerin karışımı olan toplulukları oluşturur ve rastgele bir cins baskın hale gelebilir.

Klimaksa Erişme

Klimaks, ekoloji ile alakalı sıradan bir kavramdır; süksesyonun, biyotik ve fiziksel etrafın bir denge safhasına veya statik bir vaziyete geldiği bir safhada durduğunu belirtmektedir. Süksesyon vakitsiz olarak devam eder, büyük rahatsızlıklarla karşı karşıya kalır ve son noktaya erişir. İşte bu son nokta klimaks olarak öğrenilir.

Klimaksın bazı özelliklerinden ya da karakteristiklerinden kimileri şunlardır:
*Bölgenin nebat örtüsü çevre şartlarına hoşgörülüdür.
*Cins spektrumu fazladır ve bu cinslerin yiyecek zincirleri karışıktır.
*Balanslı bir ekosistemdir.
*Klimaks ekosisteminde ilk imal, toplam solunum ve güneş ışığından alınan enerji ile ayrışma süreci tarafından salınan enerji arasında bir denge vardır.
*Topraktan alınan gıdalar ile yiyecek maddelerinin toprağa geri dönüşü arasında bir denge de vardır.
*Klimaks ekosistemindeki fertsel organizmalar, aynı cinsten öbür organizmalarla değiştirilir. Böylece cins balansının korunur.
*Buradaki hayat ve sihrime, bir alanın abuhava tiplerini gösterir.

Arrdıllık Süksesyon MisalleriArdıllık Nedir? Çeşitleri, Nedenleri ve Klimaks Komüniteleri

Ekolojik süksesyonun ardıllığın gözlemlenebilir misallerinden kimileri şunlardır:

Misal 1- Bir yangından evvel, meşe ve ormanlık bir ormanın nebat örtüsüne uzun boylu ağaçlar dominant olacaktır. Yükseklikleri, güneş enerjisini elde etmelerine destekçi olurken, aynı zamanda toprağı ve öbür pespayede olan cinsleri gölgelendirir. Ancak yangından sonra gidişat değişir. Oluşan ilk nebatlar genellikle tek bir sene yaşayan nebatlardır ve ardından birkaç sene içinde süratlice gelişen ve dağılan öbür nebatlar kazanç. Seneler geçtikçe, en azından kısmen otların ve öbür cinslerin gelişmesinin neden olduğu etraftaki farklılıklardan dolayı çalılar, ardından ufak çam, meşe ve ceviz ağaçları ortaya çıkar. Sonunda meşe ve ceviz ağaçları baskın hale kazanç ve etraf yangın evveli gidişatına geri dönerek yoğun bir gölgelik oluşur. Bu süksesyon süreci takribî 150 sene sürer.

Misal 2- Öbür kolay ekolojik ardıllık ummanda volkanik faaliyetler neticesinde adaların oluşmasıdır. Adada ortaya çıkan ilk organizmalar bakteri, mantar ve alg gibi lider cinsler olur ve ardından sırayla otlar, çalılar ve ağaçlar ortaya çıkar.

Ardıllığın SebepleriArdıllık Nedir? Çeşitleri, Nedenleri ve Klimaks Komüniteleri

Ardıllık ya da süksesyon sürecinin üç ana sebebi bulunur.

Başlatan nedenler- Başlatan nedenler, bölgenin mevcut populasyonlarını yok eden biyotik ve abuhava faktörlerini kapsar. Abuhava etmenler atasında esinti, yangın, natürel afetler, aşınma vb. bulunur. Öbür organizmaların faaliyetleri biyotik etmenleri oluşturur.

Devam eden nedenler- Süksesyonu devam ettiren nedenler aynı zamanda biyolojik istila ecesis olarak öğrenilir. Bu süreçler bir araya gelme, rekabet ve göç gibi kesintisizdir. Bu devamlı nedenler, alanın toprak yapısında bir dizi farklılığa neden olur. Buradaki ortak farklılıklar, toprağın yiyeceklerinde, organik madde birikiminde ve toprak pH’ındaki farklılıklardır.

Dengeleyici nedenler- Süksesyonu dengeleyici nedenler, bir komünitenin dengelenmesine neden olan abuhavasal etmenleri içerir.

Birbirini takip etme sürecinde asıllaşan komünite farklılıklarına binlerce değişik cins dâhil olabilir. Misalin, tatlı sulardan ormanlık alanlara ve klimaksa olgunlaşmıi balanslı komüniteye doğru arka arkaya cinsler değişir. Emin bir alanda asıllaşan süksesyonda sıralı başkalaşımda yer alan cinsler, bölgenin jeolojisi, tarihçesi, abuhava, mikro abuhava, hava gidişatı, toprak tipi ve öbür etrafsal etmenler gibi etmenlerle hakimiyet edilir. Süksesyon birkaç gün ile suratlarca sene arasında değişen değişik zaman çizelgelerinde asıllaşır.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

maltepe escort ataşehir escort idealtepe escort anadolu yakası escort kadıköy escort bostancı escort pendik escort ataşehir escort şişli escort göztepe escort pendik escort kartal escort bostancı escort erenköy escort maltepe escort pendik escort bostancı escort ümraniye escort şerifali escort kartal escort maltepe escort tuzla escort pendik escort anadolu yakası escort acıbadem escort ümraniye escort escort bayan maltepe escort ümraniye escort ataşehir escort kadıköy eskort pendik eskort ataşehir escort ümraniye escort kadıköy escort escort bayan maltepe escort sex hikaye yeni seks hikaye gerçek sex hikaye sex hikaye seks hikayeleri sex hikayesi gerçek sex hikayeleri