Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Aristoteles ve Civciv Embriyolojisi

  • 15 Nisan 2021
  • Aristoteles ve Civciv Embriyolojisi için yorumlar kapalı
  • 364 kez görüntülendi.

Aristoteles, Minik Asya’da bir Yunan kolonisi olan Stagra’da, MÖ 384 senesinde doğdu. Babası bir hekim ve Asklepiad loncasının bir azasıydı. Aristoteles daha çocukken öksüz kalmış ve bir akrabası tarafından yetiştirilmişti. Göründüğü kadarıyla, çocukluğundan itibaren babasından tıp ve biyoloji mevzularından eğitim almış olmalı. 18 yaşında Atina’da, Platon’un Yüksekokul’sine girdi. MÖ 347 senesinde Platon’un vefatına kadar orada […]

Aristoteles ve Civciv EmbriyolojisiAristoteles, Minik Asya’da bir Yunan kolonisi olan Stagra’da, MÖ 384 senesinde doğdu. Babası bir hekim ve Asklepiad loncasının bir azasıydı. Aristoteles daha çocukken öksüz kalmış ve bir akrabası tarafından yetiştirilmişti. Göründüğü kadarıyla, çocukluğundan itibaren babasından tıp ve biyoloji mevzularından eğitim almış olmalı.
18 yaşında Atina’da, Platon’un Yüksekokul’sine girdi. MÖ 347 senesinde Platon’un vefatına kadar orada kaldı. Gençliği hakkındaki bilgiler kopuk kopuktur. Yaşamının bu yarıyılına ait anektodlardan anlaşıldığı kadarıyla, hiçbir çağda eşine tesadüfülmeyecek entelektüel yetenekleri, zarafeti ve azametli davranışlarıyla çok şahsı çekemetmiş olmalı. Platon can verdikten sonra, Atarneus’a gitme emeli ile Atina’yı terk etti.
Burası minik bir kent devletiydi. İdareyici Hermias, Platon’un öğretilerinden etkilenmiş bir alimler topluluğunu buraya toplamıştı. Aristoteles buraya vardıktan kısa bir vakit sonra Hermias’ın evlatlık kızı Pythia ile evlendi. Yalnızca bir kız çocuğu dünyaya getirdiler ve çocuğa annesinin ismi verildi. Karısının vefatından sonra Aristoteles, Herpyllide isimli bayanla beraber yaşamaya başladı. Evlendiklerine dair bir bilgi yok elimizde. Ama ondan doğan oğlu Nikomakhos’a ithafen yazdığı Nikomakhos’a Etik, terbiye felsefesinin bir şaheseri olarak günümüze erişmiştir.
Aristoteles Atarneus’ta üç sene kaldıktan sonra Lesbos Adası’ndaki Mytilene’ye gitti. Göründüğü kadarıyla biyoloji araştırmalarının çoğunu orada bulunduğu sıralarda reelleştirmiştir. MÖ 340’lı senelerde Makedonyalı İskender’e ders verme emeli ile çağırıldı. Sekiz sene sonra Atina’ya dönerek kendi mektebi ve kütüphanesi Lykeon’u kurdu.
Onun mektebi olan Akademya ya da Lykeon kısmen günümüzün üniversitelerinin türevleriydiler; ne var ki o denli teşkilatlanmış değillerdi. MÖ 322’de MakedonyalIlarla arası bozulunca Khalkhis’e çekildi gitti. Aristoteles, Atmalılara, Sokrates’e yaptıklarını yapma fırsatı vermek istememişti. Khalkhis’e gittikten kısa bir vakit sonra can verdi.

Aristoteles ve Civciv EmbriyolojisiAristoteles’deri Evvel Organik Faize Teorileri

Aristoteles, dünyanın en iyi biyologları arasında sayılması gerekir. Organik formlar üzerine sistematik gözlemde bulunmuş ilk bireyler arasında Aristoteles’in ismi geçer. Ayrıca organik hayvan formları ile ilgili olan Historia Animalium adlı meşhur bir eser yazmıştır. Anlatacağım deney sonraki tüm embriyoloji çalışmalarının temelini hazırlamıştır. Bu deney hem sistematik olması hem de araştırmanın neticeleri bakımından, Aristoteles’in meseleye eğilmesindeki ince zihni gösteriyor.
“Faize”nin doğası, nebatların, hayvanların var olma meseleleri, Aristoteles evveli Yunanlı düşünürlerce derinlemesine değerlendirilmişti. Nebatlar ve hayvanlar nasıl varlık kazanıyordu? Öyle görünüyor ki, bunlar temel, değişmeyen kütlelerden oluşuyorlar, ama gene de süratli şekilde incelmiş ve eklemli yapılara kavuşuyorlardı. Acaba bu yapı yalnızca daha evvelden var olan bir tasarının hakikatleşmesi midir evvelden yaradılış teoriyi, yoksa varlık kazanma, adım adım sihrime ve dağılma sürecinin farklı aşamaları olarak büyüme midir sıralıoluş / ipigenesis teoriyi? Bu mesele bugün dahi bütün olarak çözülmüş değildir. Faize sürecini anlama teşebbüsleri antik çağlara katlanır; hatta MÖ 345’te Aristoteles’in kendisi dahi bu meseleye ilgi duymuş öncellerinden öğretilerinden faydalanmıştı.
Aristoteles evveli yarıyıldan elimize geçen en iyi tıbbi sınama, Hipokratik yazılardır. Bu yazıları yazan düşünür ya da düşünürlerin, karşılaştırmalı embriyoloji usulü, insan olmayan cinslerin embriyolojik yaradılışları ve yeni insanların nasıl var oldukları mevzularında sarih düşüncelere sahip olduğu anlaşılıyor. Bebeğin Doğası Üzerine isimli eserde açıklamalı bir çalışma en sarih terimlerle sunulmaktadır. “20 tane kadar yumurta alıp civciv çıkmasını sağlamak için, onları iki tavuğun altına yerleştirin. Sonrasında kuluçkanın ikinci gününden sonuna kadar her gün bir tane yumurtayı araştırmak için alıp kırın. Göreceksiniz, her şey, bu mevzuda söylediklerimi, bir kuşun doğası ile insanın tabiatının karşılaştırılabileceğini doğruluyor.” Ne var ki yorumcular, yazarın metinde öngördüğü tarifi izlemediği fikridedirler. Şimdi onun civcivlerin embriyonik gelişim safhaları mevzusundaki açıklamalarını okuyacaksınız.
Aristoteles ve Civciv Embriyolojisi

Yumurtaların Açılması

“Yumurtadan çıkış tam kuşlarda eş şekilde hakikatleşir. Ama nüvenin yaradılışından kuşun yaradılışına kadar geçen vakit, daha evvel de söylendiği gibi değişiklik gösterir. Bir tavukta vasati olarak cenin üç gün üç geceli vakit zarfında belirmeye başlar; daha büyük olan kuşlarda ceninin büyüme süreci daha uzun, daha minik yapılı olan kuşlarda ise daha kısadır. Yumurta sarısı ortaya çıktıkça, yumurtanın sivri taraflarına doğru, yumurtanın temel maddesinin bulunduğu taraf ve yumurtanın çatladığı yer gelişir. Kalp, kan kircikleri şeklinde yumurta akında belirir. Bu nokta, çarpar ve devinir, yaşam elindeymişçesine. Buradan, içinde kan hücreleri olan iki tane damar yolu ile sarmalar şekilde [yumurta maddesi büyüdükçe] ortamdaki çeperler güzergahında ilerler; yumurta sarısını çevreleyen ve lifleri taşıyan bir çeper yapısı bu damarlardan itibaren alana çıkmaya başlar. Bir vakit sonra beden ortaya çıkmaya başlar; başlangıçta oldukça minik ve beyaz bir yapıdadır. Baş kısmı sarih biçimde seçilebilir. Kafada gözler iyice dış tarafa doğru şişmiş biçimde fark edilebilir. Gözlerin bu vaziyeti çok uzun vakit süresince devam eder, ama zamanla küçülüp yuvalarına bütün olarak otururlar. Dış kısımda üst kısma kıyasla alt kısım bilinmez bir biçimde görünmeye başlar.”
“Yumurta takribî on günlük süreci bitirdiği zaman civciv tam kısımları ile sarihçe görülebilir. Kafa bedenin öbür bölgelerine kıyasla daha büyüktür; gözler, bu yarıyılda genellikle siyah renkli ve fasulye tanesinden azıcık daha kocamandır. Üst teni atarsak, içinde beyaz bir akışkanın olduğu, bunun güneşte parladığını ve içinde sert yapılı bir maddenin olmadığını görürüz. Bu yarıyılda daha kocaman yapılı olan iç uzuvlar aşikar biçimde olmasa da görülebilir. Misalin iç uzuvların kumpası görülebilir; mide ayırtedilir, kalpten başlıyor gibi görünen bazı damarlar ise göbeğin iç bölgesine çok yakın bir konumdadırlar. Göbekten bir çift damar görülür; biri, yumurta sarısını saran çepere doğru, diğer de civcivi sarmalayan çeper, yumurta sarısını sarmalayan çeperi ve aradaki akışkan bölgeyi hep beraber saran çepere doğru uzanır.”
“Yirminci güne doğru yumurta kırılıp civcive değilirse, içe doğru hareket eder; yirmi gün geçince, civciv tüylenmeye ve kabuğu çatlamaya başlamıştır. Baş, sağ bacağın üst kısmında böğüre yakın bir konumdadır ve kanatlar baş bölgesinin üstündedir. Bu çeper, kabuğun en dışında bulunan çeperden hemen sonra çıkar. Bu çepere göbek bağlarından birinin bağlı olduğunu ve civciv tam olarak şu an bunun içindedir söylemiştik; yumurta sarısını çevreleyen ve ona doğru gittiği açıklanan ikinci göbek bağı da doğum sonrasını hatırlıyor. Yumurta sarısının ehemmiyetli bir kısmı şu an civcivin içi bölgesindedir. Civcivin mide bölgesinde sarı bir pıhtı vardır. Zaman ilerledikçe yumurtanın sarı kısmının ebadı eksilerek en son civciv tarafından komple harcanır; ama kordondan parçalamıştır ve aradaki aralıkta bir şey yoktur; zira tümüyle kullanılmıştır. Yukarıyada belirtilen zaman zarfı süresince civciv geçime düzeyindedir, uyanır, yukarıya bakar ve kıpırdar. Kalp ve göbek bağı ise, civciv soluk alırcasına titremeye geçer.”
Aristoteles ve Civciv Embriyolojisi

Aristoteles Sonrası Embriyoloji

Şüphesiz embriyolojiye olan alaka Aristoteles’deri sonra da sürdü. Bu alaka özellikle gözlemsel ve deneysel çalışmaların alanını genişletmeye müteveccihti. Ne var ki, Helenistik yarıyıl bilimsel çalışmalarından ve büyük İskenderiye mekteplerindeki çalışmalardan çok azı elimize erişebilmiştir. Ortaçağ Avrupası, Yunan biliminin büyük bir kısmını, antik öğretilerin dağılmasını sağlayan Arap yazarlardan bilmiştir. Tıbbi ve biyolojik bilginin en ehemmiyetli kaynakları Galen ve İbni Sina’nın çalışmalarıdır. Ancak, ortaçağ bilimi bir hayli kısmı açısından son bir kaynak olarak Aristoteles’e dönmekteydi. Öyle ki, yeni çalışmalar genellikle var olan Aristotelesçi sınamalar üzerine yapılan tenkidi yorumculardan oluşmaktaydı. Ortaçağda embriyoloji, özellikle Aristoteles’deri alıntıladığım kısmı misal almıştı.
Aristotelesçi ananenin en iyi eserlerinden biri, 1276 seneyi ortamında Romalı Giles tarafından yazıldı. De Formalitione Corporis Humatı’ nin Utero isimli bu çalışmada, erkek ve dişi ebeveynin doğurganlık sürecine katkılarına ait teorisel müzakereler bulunmaktadır. Burada, Aristoteles’in kuşların gelişimini tahlilini, insanın embriyolojik gelişimini de içine alabilecek şekilde genişleten, embriyonun gelişimine ait detaylı açıklamalar mevcuttur. Giles’in sınaması pozitif doğrultuda tenkitler aldı. Bu çalışma ortaçağın embriyoloji bilgisini oldukça iyi bir şekilde sarihliğe kavuşturuyor. Hevvson’a göre Forlili James ve Gorbolu Thomas’ın, Giles’in cenini saran çepere ait açıklamasına yönelttikleri tenkitler, Aristoteles’deri başka otoritelerin düşüncelerine de müracaat etildiğinin bir işaretidir. Bu, özellikle Arap orijinli çalışmalarda barizdir.
Mesele üç embriyonik çeperin vaziyeti, işlevi ve gelişim kumpası üzerine kurulmaktadır. Giles’in açıklamalarına getirilen tenkitler, yeni otoritelerin bilgilerinin yanı gizeme diseksiyon tekniğinin de büyüdüğünü gösteriyor. Çeperlerin gelişim kumpası pek ehemmiyetli görünmeyebilir. Ne var ki bu mesele, preformasvoncular ile epigenetikçiler arasında, erken Yunan zamanında başlayan bir münazarayla ilintiliydi.
Galen’in yazıları üzerinde çalışırken Giles, Aristoteles’in rastgele bir eserinden daha detaylı bir kaynağı ele almak zorundaydı. Ancak embriyoloji tarihinde rastgele bir bilimsel devrim mevzubahisi değildir. Zaferli gözlemciler açıklamalarının kaliteyi ve dakikliğini geliştirip ananesel bilgiyi artırıp düzenliyorlardı. 1604 senesinde Fabricius, De Formato Foetu isimli çalışmasında Aristoteles’in daha evvelden kaydolduğu yapılara oldukça eş sistemler bulmuştu. Ayrıca Romalı Giles’i de meşgul eden eş meseleleri tartışmıştı. Hepsi embriyoya ait çeperlerin ikili bir işlev yüklendikleri mevzusunda birleşiyorlardı. Bu çeperler bir yandan ceninde koruma kalkanı görevi görürken, öbür yandan ebriyo atıklarını topluyorlardı. Hepsi de embriyonun büyüme sırasında gösterdiği uyumun, öbür tüm safhaların kan mekanizmasının büyümesine bağlanmasıyla en iyi şekilde incelenebileceğini kavramıştı. Fabricius göbek bağının dolaşım sistemine daha detaylı bir açıklama ilave etmekle, gelişmekte olan bilgi yapısına bir tuğla daha ilave etmiş oldu.
Aristoteles’in bilgisinin duruluğu, farklı aşamaları gözlemlerken gösterdiği özen, özellikle yumurtanın sansı ile akının ayrı ayrı işlevlerini ve genel olarak temel fizyolojik prensipleri anlayışı hayranlık uyandırmaktadır. Aristoteles, embriyoloji gözlemlerini memeliler üzerinden irdelerken bir cinsten öbür cinslere doğru genelleştiriyor.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

maltepe escort ataşehir escort idealtepe escort anadolu yakası escort kadıköy escort bostancı escort pendik escort ataşehir escort şişli escort göztepe escort pendik escort kartal escort bostancı escort erenköy escort maltepe escort pendik escort bostancı escort ümraniye escort şerifali escort kartal escort maltepe escort tuzla escort pendik escort anadolu yakası escort acıbadem escort ümraniye escort escort bayan maltepe escort ümraniye escort ataşehir escort kadıköy eskort pendik eskort ataşehir escort ümraniye escort kadıköy escort escort bayan maltepe escort sex hikaye yeni seks hikaye gerçek sex hikaye sex hikaye seks hikayeleri sex hikayesi gerçek sex hikayeleri