Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Bitkilerde Vernalizasyon Süreci, İşleyişi ve Ehemmiyeti

  • 14 Nisan 2022
  • Bitkilerde Vernalizasyon Süreci, İşleyişi ve Ehemmiyeti için yorumlar kapalı
  • 167 kez görüntülendi.
Bitkilerde Vernalizasyon Süreci, İşleyişi ve Ehemmiyeti

Vernalizasyon terimi, anlamı “ilkbahar” olan “vernus” isimli Latince bir sözcükten kazanç. “Bahar gibi” yapmak demektir. Uzun vakit soğuk kış veya benzeri şartlara maruz bırakılarak bitkinin çiçeklenme sürecinin başlatılmasıdır. Bitkilerin çiçek ve tohum üretebilmeleri için vernalizasyon ismi verilen bir süreçten Bitkilerde Vernalizasyon Süreci, İşleyişi ve Önemigeçmeleri gerekir. Çiçek deyince uslara hemen bahar mevsimi kazanç. Bahar, bitkilerin daha fazla bitki yetiştirmek için tohumlara dönüşecek çiçekleri yetiştirdiği zamandır. İlkbahar geldiğinde, kış donları tehdidi ortadan kalktığında, bitkiler harekete geçer ve sürgünler oluşmaya, çiçekler açmaya başlar. Birçok bitki bunu her sene yapar. Ancak bienal iki senelik bitkiler olarak adlandırılan bazı bitkiler yalnızca iki senede bir çiçek üretir. Bu bitkiler her sene büyür fakat ilk sene çiçek değil, yalnızca kök ve yaprak üretirler. Netice olarak, yalnızca iki senede bir çiçek açarlar, böylece ilk büyümesi ile çiçeklenme düzeyi arasında bir kış geçirirler.

Vernalizasyon Mekanizması

Vernalizasyon, isteğe bağlı ve gerekli olmak üzere iki biçimde reelleşir. Vernalizasyon alttaki adımları kapsar:
Tohumların ıslatılması: Evvel tohumlar suya batırılır ve daha sonra operasyona odasında 10-12 santigrat derecenin altında çimlenmelerine izin verilir.
Soğutma harekâtı: Çimlendirilmiş tohumlar istenen vakte kadar düşük sıcaklığa 3-5 santigrat derece maruz bırakılır.
Kurutma ve ekim: Tohumlar daha sonra kurutulur, yeterli su ve oksijen kaynağı olan bir alana ekilir.
Vernalizasyon mekanizmasını belirlemek için iki ana tahmin vardır:

1-Fazik Gelişim Tahmini
Bu tahmine göre, bitkinin gelişiminde düzeylerin organizasyonu vardır. Her evre sıcaklık, ışık gibi etrafsal etmenlerden etkilenir. Sırasıyla, iki ana düzeyi vardır:
a-Termo evre: Sıcaklığa bağlıdır. Hafif çimlendirilmiş tohumların oksijen ve nem varlığında 0-5 santigrat derece düşük bir sıcaklığa maruz kaldığı birincil düzeydir. Bu evrede vejetatif evre olarak bilinen gövde, yaprak, kök gibi yapılar büyür. Tohum uyku halini kaybeder ve çimlenmeye başlar.
b-Foto evre: Fidelerin doğru fotoperiyot veya 40 santigrat dereceye kadar yüksek sıcaklığa tabi yakalandığı ikincil düzeydir. Fidelerin çiçek ve meyve gibi faize yapılarını oluşturduğu faize safhasını belirtir.

2-Hormonal Tutulum Tahmini
Bu tahmine göre vernalizasyon usulünün iki ihtimali vardır.
Uzun gün bitkilerinde: Soğuk uygulama harekâtı vernalin olarak adlandırılan bir çiçek hormonunun gelişimini teşvik eder. Uzun gün bitkilerinde çiçeklenme hormonu olan anthesin, vernalin hormonunu bitkilerde çiçeklenmeyi indükleyen büyüme tertip edici bir hormon olan giberellik isyankarda dönüştürür. Araştırmalar giberellin uygulanmasının bazı iki senelik bitkilerde vernalizasyon için soğuk muamelenin yerini aldığını göstermiştir.
Kısa gün bitkilerinde: Bu cins bitkiler vernalini giberellik isyankarda dönüştüren ve böylece çiçeklenmeyi indükleyen bir çiçeklenme hormonu olan anthesin’den yoksundurlar.

Epigenetik SusturmaBitkilerde Vernalizasyon Süreci, İşleyişi ve Önemi

Vernalizasyonun epigenetik bir mekanizma tarafından tertip edildiği düşünülmektedir. Bu mekanizma, kalıtsal olan ancak geri dönüşümsüz olan Deoksirübo Nükleik Asit dizisindeki genetik değişinimlerden değişiktir. Araştırmalar neticesinde uzun kış soğuğuna maruz kaldıklarında bitkilerin bir “epigenetik susturma” süreci aracılığıyla çiçeklenmeyi baskılayıcı geni kapatabildikleri tespit edilmiştir. FLC Flowering Locus olarak bilinen bu gen, çiçeklenme için bir fren görevi görür ve ilkbaharda çiçeklenmeyi sağlamak için soğukta susturulur. Bu susturmanın çiçeklenme müddetini evreli olarak süratlendirmek için kademeli olarak reelleştiği, ancak kış ilerledikçe artan oranda genin kapalı konuma gelmesiyle bireysel gen seviyesindeki bir farklılığı yansıttığı tespit edilmiştir. Laboratuvar deneylerinde vernalizasyon, 0 ila 15 °C arasında ayarlanmış büyüme odalarında sabit sıcaklıklarda hakikatleştirilmiştir. Ancak hakikat kış sıcaklıkları sabit değildir, gündüz ve gece boyunca dışarıdaki günlük dalgalanmalar genellikle mevsimsu baskın vasati sıcaklıklardaki farkı aşar. Bugüne kadar yapılan deneyler, bitkilerin değişken sıcaklık profillerinden emin bir sinyal çıkarabildiğini göstermektedir. Değişik çalışmalardan vernalizasyonun soğuk kadar sıcak şartlardan ve evvelden düşünülenden çok daha geniş bir sıcaklık aralığından etkilendiği bulunmuştur.

Vernalize Bitki Misalleri

Vernalizasyon tepkisi kışların sert geçtiği ve büyüme mevsiminin oranla kısa olduğu bölgelere adapte olan bitkilerde gelişmiştir. Bu uyarlama bitkilerin doğru zamanda çiçek açmasını garanti eder. Sonbaharda çiçek açarlarsa, tohumlar kış başlamadan evvel çimlenir veya çimlenip filizlenmek için yeterli zamanları olmaz ve yeni bitkiler can verir. Bu sebeple bu bitkiler sonbaharda çimlenir ve kış aylarında düşük sıcaklıklara maruz kalır. Daha sonra havalar ısındığında çiçek açarlar ve tohum gelişiminin uygun şartlarda hakikatleşmesini sağlarlar. Gerçeğinde bazı bitkiler soğuğa maruz kalmadıkça çiçek açmazlar.
Çiçeklenmeyi teşvik etmek veya tohum imalini çoğaldırmak için bitkiler veya tohumlar düşük sıcaklıklara yapay olarak maruz bırakılabilir. Vernalizasyon sürecinde, çiçeklenme, tamamen ıslatılmış bir tohuma veya büyüyen bir bitkiye sağlanan soğuk bir muamele ile kolaylaştırılır.
Vernalizasyon gerektirmesi sebebiyle, sarımsak sonbaharda, ağırlıklı olarak kış boyunca ekilir. Sıcaklık belirli bir vakit için gerektiği kadar düşük olmaz ise sarımsaklarda yumru şekillenmez, kışlık buğdaylar çiçeklenmez ve sonraki mevsim dane yakalamaz. Şeftaliler, elmalar birçok başka meyvenin ağaçları, iyi ürün vermek için her sene kış ayında asgari soğuk vakte lüzum dinler.
Vernalizasyon süreci besin olarak kullanılan bitkilerde buğday, arpa, çavdar vb., iki senelik bitkilerde lahana, havuç, şeker pancarı vb. ve çok senelik bitkilerde kasımpatı gibi ehemmiyetli miktarda kullanılmaktadır. Bazı besin bitkilerinin bir ilkbahar veya kış çeşidi vardır, bahar çeşidi ilkbaharda, kış çeşidi sonbaharda ekilir. Bu sebeple, çiçekler bu mevsimin sonuna doğru tane ya da tohum üretir. Bununla birlikte, kış çeşidi sonbaharda ekilir, kışın çimlenir, ilkbaharda büyür ve ertesi yaz hasat edilir. Tohumu kısmen çimlendirerek ve ardından ilkbahara kadar 0°C’ye kadar soğutarak, kışlık buğdayın aynı sene ürün vermesine neden olmak olasıdır. Bienal İki senelik bitkilerin çiçek açması iki sene sürer. İlk senede, bitki vejetatif büyümeye maruz kalıp gövde, yaprak ve kökler büyürken, ikinci senede kış aylarında dormansiye girer, böylece çiçek ve meyve üretir ve sonunda bir sonraki yaz veya ilkbaharda can verir.
Lalelerdeki cevap banal vernalizasyon cevabından biraz değişiktir. Soğuk, lalelerde çiçek gelişimini başlatmak yerine, çiçek sapının büyümesine izin verir. Sapın büyümesi, sıcak yaz günlerinde oluşan çiçek tomurcuğunu yerden yükseltir, böylece çiçek görülebilir.

Devernalizasyon

Sıcaklık, çimlenme, büyüme ve metabolik etkinlikler üzerinde ehemmiyetli bir tesire sahiptir. Vernalizasyon, fidenin kış aylarında düşük sıcaklığa tabi yakalanmasıdır. Devernalizasyon, vernalize gidişattaki tomurcukların veya tohumların daha yüksek sıcaklıklara takribî 40 santigrat derece maruz bırakılmasının bir neticeyi olarak vernalizasyon sürecinin tersine çevrilmesidir. Soğuk muameleyi hemen yüksek sıcaklık muamelesi takip etmemelidir.

Vernalizasyonu Etkileyen Etmenler

Vernalizasyonu etkileyen etmenler veya vernalizasyon lüzumları şunlardır:
Düşük sıcaklık: Vernalizasyon tekniğini kullanarak sıhhatli bitkiler yetiştirmek için genel bir süreç, öncelikle 0-10 santigrat derece arasında değişen düşük bir sıcaklık gerektirir. Bundan sonra, fidelerin 40 santigrat derece yüksek bir sıcaklığa maruz bırakılması gerekir. Soğutma harekâtının sıcaklığı bitki cinslerine bağlıdır.
Zaman periyodu: Vernalizasyon vakti de bitki türüne bağlıdır ve birkaç saat, gün, hafta hatta birkaç ay arasında değişebilir.
Faal olarak bcan verilen hücreler: Vernalizasyon süreci, faal bir embriyo kapsayan çimlenen tohumlarda reelleşir. Böylece kuru tohumlarda harekât hakikatleşmez. Faal meristematik hücrelerle ıslatılmış tohumlar gerektirir. Metabolik olarak faal apikal meristemler, çiçeklenmeyi başlatmak için sıcaklık idrak etme bölgeleridir. Genç yapraklar vernalizasyon ya da soğuklama sürecine daha duyarlıdır. Olgun gövdelerin veya tohumların embriyolarının sürgün ucu, düşük sıcaklık ihtarı alır. Netice olarak, bu sürecin ihtarı yalnızca sürgün uçları, kök ucu, büyüyen yapraklar, embriyo uçları vb. gibi meristematik hücreler tarafına idrak edilir.
Su ve Oksijen: Uygun protoplazmik hidrasyon, fidenin bir uyaranı tanıması için bir ön şarttır. Vernalizasyon, bitki hücrelerinin içindeki metabolik enerjiyi tertip eden aerobik bir süreç olduğu için yeterli oksijene lüzum dinler.
Bitkilerin yaşı ve vernalizasyon yeri de süreci tesirler.

Vernalizasyonun EhemmiyetiBitkilerde Vernalizasyon Süreci, İşleyişi ve Önemi

Gerçeğinde her bitkinin büyümeden evvel soğutulması gereken belirli bir sayıda saate lüzumu vardır. Kışların çok soğuk olması ağaçlar için hasarlı hatta zamanla öldürücü olabilir. Temel olarak, bitkiler kışın hayatta kalacaklarını ve bahar geri geldiğinde çoğalabileceklerini garanti altına alacak biçimde adapte olmuşlardır. Bitkilerin hayatında ehemmiyetli bir süreç olan vernalizasyon, bitkilerin olgunlaşması için yeterli zaman sağlar ve ayrıca büyüme mevsimi boyunca erken olgunlaşmayı önler. Vejetatif fazı eksiltir ve faize dönemini süratlendirir. Bienal iki senelik bitkilerin tek senelik bitkiler gibi davranmasını, erken çiçeklenmelerini ve erken meyve tavrını sağlar. Vernalizasyon, genellikle klasikte büyümedikleri bölgelerde büyümelerine izin vererek bitkileri daha geçimli hale getirir. Yalnızca ılıman bitkilerin yetiştirilmesi için değil, aynı zamanda buğday, pirinç, darı gibi bazı tropik bitkiler için de geçerlidir. Vernalizasyon sayesinde Tritikale’nin buğday ve çavdar melezi tane buruşuklukları ortadan kaldırılabilir. Bitkilerin faydasını, soğuğa ve mantar hastalıklarına karşı mukavemetini yükseltir, mahsulün iyileştirilmesine takviyeci olur.

Kaynakça:
https://byjus.com/neet/vernalization/
https://biologyreader.com/vernalization.html
https://theknowledgeburrow.com/what-is-the-process-of-vernalisation/
https://azbitki.com/meyve-agaclarinin-soguklama-ihtiyaci-ve-vernalizasyon

Yazar: Müşerref Özdaş

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

maltepe escort ataşehir escort idealtepe escort anadolu yakası escort kadıköy escort bostancı escort pendik escort ataşehir escort şişli escort göztepe escort pendik escort kartal escort bostancı escort erenköy escort maltepe escort pendik escort bostancı escort ümraniye escort şerifali escort kartal escort maltepe escort tuzla escort pendik escort anadolu yakası escort acıbadem escort ümraniye escort escort bayan maltepe escort ümraniye escort ataşehir escort kadıköy eskort pendik eskort ataşehir escort ümraniye escort kadıköy escort escort bayan maltepe escort sex hikaye yeni seks hikaye gerçek sex hikaye sex hikaye seks hikayeleri sex hikayesi gerçek sex hikayeleri