Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Bütün Bir Sindirim Kanalına Sahip Hayvanlar

  • 22 Nisan 2021
  • Bütün Bir Sindirim Kanalına Sahip Hayvanlar için yorumlar kapalı
  • 473 kez görüntülendi.

  Sölenterler ve yassısolucanlardan daha gelişmiş olan hayvanlar bütün bir sindirim kanalına, başka bir deyişle iki sarihliği, ağız ve makat, bulunan bir kanala sahiptirler. Böyle bir sistemin, bir gastrovasküler boşluğa karşı avantajları çok sarihtir. Artık bedene giren yiyecekler ve bedenden atılan atıklar aynı sarihlikten geçmek zorunda değillerdir. Bunun yerine, yiyecekler, her biri değişik bir işlev için özelleşmiş […]

Tam Bir Sindirim Kanalına Sahip Hayvanlar   Sölenterler ve yassısolucanlardan daha gelişmiş olan hayvanlar bütün bir sindirim kanalına, başka bir deyişle iki sarihliği, ağız ve makat, bulunan bir kanala sahiptirler. Böyle bir sistemin, bir gastrovasküler boşluğa karşı avantajları çok sarihtir. Artık bedene giren yiyecekler ve bedenden atılan atıklar aynı sarihlikten geçmek zorunda değillerdir. Bunun yerine, yiyecekler, her biri değişik bir işlev için özelleşmiş bir dizi bölmelere parçalamış olan bir boru sistemi içinde, tek güzergahta hareket edebileceklerdir. Yiyecekler bu sistem içinde yol alırken, her bölmede değişik bir harekâta tabi yakalanacaklardır. Bu bölmeler yiyecek kütlesinin mekanik ufalanması, geçici depolama, enzimatik bölme, sindirim mahsullerinin emilmesi, suyun geri emilmesi, atıkların depolanması gibi muhtelif işlevler için özelleşmişlerdir. Genel netice ise, bir yandan çok daha faydalı bir sindirim sisteminin, bir yandan da değişik hayvanlara uyan özel evrimsel modifikasyonlar için bir potansiyelin oluşmasıdır.
Toprak solucanının sindirim sistemi, özelleşmiş bölmelere dağılmaya iyi bir misaldir. Toprakla karışmış, çürümekte olan organik madde şeklindeki yiyecek, adaleli bir bölme olan farinksin, başka bir deyişle yutağın, emme hareketi neticesinde ağıza alınır. Kısa bir mesajım yoluyla ağızdan farinkse geçen yiyecek, özefagus, başka bir deyişle yemek borusu denilen bir irtibat kanalına, oradan da oranla ince bir duvara sahip olan ve bir depolama bölmesi olarak işlev gören kursağa iletilir. Bundan sonra, kalın adaleli duvarları olan bir bölmeye, taşlığa iletilir.
Burada, ufak taşların da desteğiyle yiyecek kütlesi öğütülme operasyonuna tabi yakalanır. Pulverize edilmiş ve su içinde suspanse haldeki yiyecek, uzun bir bağırsağa iletilir; burada enzimatik sindirim ve absorpsiyon alana kazanç. En son olarak da, bağırsağın sonlarında, sindirim operasyonuna katılmış olan suyun bir kısmı geri emilir ve hazmedilmemiş atıklar makat yoluyla beden dışına atılır.
Toprak solucanlarının hücre dışı sindirim yaptıklarına dikkat ediniz. Bağırsağın epitel katmanındaki bez hücreleri bağırsak boşluğuna hidrolitik enzimler salgılarlar ve sindirimin son mahsulleri -kolay yapıtaşı bileşikleri- absorbe edilir. Burada yüzey alanı meseleyi tekerrür kendini gösterir. Düz bir borusal sindirim sisteminin toplam iç yüzeyi, toprak solucanı büyüklüğünde bir hayvanın toplam hacmi göz önüne alındığında beceriksiz kalacaktır. Hakikatte, bir toprak solucanının bağırsağının içi düz bir boru değildir. Tiflozol ismi verilen büyük bir dorsal kıvrım, alta, sindirim boşluğu içine doğru uzanır ve bağırsağın dış ebatlarını fazla geliştirmeksizin gıdayla temas eden emici yüzeyin alanını büyük miktarda artırır. Dolayısıyla, tiflozol, yüksek nebatlardaki kök tüylerine ve planaryanın gastrovasküler boşluğundaki dallanmalara işlevsel olarak analogtur.Tam Bir Sindirim Kanalına Sahip Hayvanlar
Gördük ki, hücre dışı sindirim, büyük yiyecek parçalarını yemeğe müteveccih bir geçimdir. Bu sindirim biçiminde topraksolucanının taşlığı en ehemmiyetli yapıdır. Yiyecek kütlesinin mekanik imhayı hayvanlar arasında yaygındır ve bu emele müteveccih muhtelif yapılar evrimleşmiştir. İnsanlarda; yiyecek, dişler tarafından dağılınır ve öğütülür. Bir Hayli sümüklü böcekte, sert dişler kapsayan bir farenjiyal damak vardır. Radula ismi verilen bu yapı sayesinde, bu hayvanlar büyük yiyecek kütlelerinden ufak parçacıklar kopartabilirler. Katı gıdalarla beslenen hamam böcekleri ve daha bir hayli böcekte, toprak solucanının taşlığına benzeyen bir bölme proventrikül bulunur. Bunun tek farkı, iç duvarında sert çıkıntılar ve dişler bulunmasıdır. Öğütücü ya da çiğneyici yapıların, insanda olduğu gibi, sindirim kanalının başlangıcında bulunması gerekmez. Hem toprak solucanlarında hem de sümüklü böceklerde öğütücü kısım kursaktan sonra kazanç ki, bu, bazı doğrultulardan bizim midemize eşlik gösterir ve evvel mekanik ayrılınma sonra depolama yerine, evvel depolama sonra mekanik bölme kazanç. Eş bir tertip etme, bazı omurgalılarda bile bulunur. İçinde taşlar ve çakıllar daha çok kum taşı denir desteğiyle sert gıdaların ögütül düğü kuşların adaleli taşlığı, daha az özelleşmiş midenin artta yer alır.
Karışık çok hücreli hayvanların hepsi büyük yiyecek parçaları yemezler ve özel çiğneme yapılarına sahip değillerdir. Kan emici ya da nebatların öz suyunu emici böcekler gibi bazı hayvanlar bu gidişata misaldir. Kimileri de süzerek beslenirler ve sudan ufak organik madde partiküllerini süzerler. İstiridyeler ve daha bir hayli yumuşakça, solungaçlarındaki ince porlarda suyu süzerler; mikroskopik yiyecek parçacıkları, solungaçlar süresince akan mukus içini yakalanırlar, ağıza girerler ve kamçı hareketi yapan siller desteğiyle yollarına devam ederler. Bu tip yumuşakçalarda, mikroskopik gıdalarla beslenen hayvanlarda beklenebileceği gibi, büyük miktarda hücre içi sindirim yapılır. Sivrisinek larvaları da süzerek beslenirler. İçinde yaşadıkları sudaki bakterileri ve öteki ufak organik madde partiküllerini yerler. Larvanın ağzının yakınındaki iki ufak, kılla kaplı fırça, dairesel kepçe hareketi yaparak ağıza doğru su akıntıları oluştururlar. Partiküller ve su, beraber ağıza ve oradan da yutağa girerler. Şayet larva, suyun tamamını yutacak olursa, beden akışkanlarının tuz ve su balansı ciddi şekilde bozulacaktır. Bunun yerine, su, yutakta elimine edilir ve yiyecek partikülleri süzülür. Yutak duvarındaki adaleler kasılarak suyun iki ufak kanaldan dışarı atılmasını sağlar. Bu kanallardaki ince taraklar, suyla beraber hareket eden yiyecek partiküllerini meblağlar ve larva, kalan yiyecek kümesini yutar.
İstiridyeler ve sivrisinek larvaları, süzerek beslenenlere, pek çok mümkün misalden yalnızca ikisidir. Günümüzün en büyük omurgalılarından kimileri -bazı balina cinsleri- süzerek beslenirler. Bunlar, ağızlarına aldıkları büyük ölçülerdeki sudan ufak planktonik nebat ve hayvanları süzerler.

Yiyecek Depolama BölmeleriTam Bir Sindirim Kanalına Sahip Hayvanlar

Toprak solucanına geri dönelim ve bunun, daha evvel, yiyecek depolamada vazife yaptığını söylediğimiz bir başka özelleşmiş bölmesini, kursağını araştıralım. Bir an düşünürsek, bir ambar bölmesinin işlevsel ehemmiyeti ortaya çıkacaktır. Böyle bir yapı, hayvanın, besin bulduğunda bunu kısa bir müddette almasını, daha sonra güven içinde yemesini ve makul bir zaman içinde de hazmetmesini sağlar. Böyle kesintili bir beslenme, hayvanın zamanının çoğunu, saklanma, eş arama, çiftleşme, kuluçkaya uyuma ve bazı vaziyetlerde de yavrusuna bakma gibi, beslenme dışı etkinliklere ayırmasına imkân sağlar. Bizim kendi midemizin bir ambar uzvu olarak işlevi, toprak solucanının kursağıyla analogtur ve günde yalnızca üç ya da dört yemek yiyip, zamanımızın geri kalanını başka işler için ayırabilmemizi sağlar. Cerrahi olarak midesi uzaklaştırılan insanlar yaşamlarını sürdürebilirler; fakat bir oturuşta ancak ufak ölçülerde yiyebilirler ve dolayısıyla daha sık yemek zorundadırlar. Yüksek hayvanların büyük çoğunluğunun kesintili beslenmeye müteveccih geçimler evrimleştirmiş olmaları ve böylece muhtelif tutumlar göstermek için süre kazanmaları afallatıcı değildir.
Kesintili beslenme, sıklıkla, beslenme hadisesinin kendisinde de geçimsel avantajlarla sonuçlanır. Metabolik etkinliğini gözetmek için kesintisiz yemek zorunda olan bir hayvan, daha uzaktaki yeni yiyecek kaynaklarını bulmak için ya da mevcut yiyecek kaynağı tükendiğinde daha fazla avlanmak için zaman bulamayacaktır. Kısaca, hudutsuz ve kesintisiz bir yiyecek kaynağı içinde yaşamak zorunda kalacak; aksi taktirde kısa müddette can verecek ya da hareketsiz kalacaktır.
Böyle bir vaziyet, bağırsak solucanları, nematotlar ve depolama marifetleri bulunmayan öteki bazı hayvanlar için geçerlidir. Bunlar gıdayla kesintisiz olarak temasta olmak zorundadırlar. Bununla beraber, bu hayvanların galibiyetsiz ya da iyi geçim sağlayamadıklarını zannetmek de yanılgılıdır. Bunların uzun evrimsel geçmişi ve bugünkü büyük rakamları bunu tersini ispatlamaktadır. Bunlar yalnızca -ve galibiyetli olarak- değişik bir yaşam şekline geçim yapmışlardır. Biyolojik zafer, yapısal karışıklıkla ya da belli uzuvlara sahip olmakla miktarlamaz.
Kursağı olan toprak solucanı da olmayan nematot da biyolojik bakış açısından ve yaşamda kalabilme bakımından denk miktarda galibiyetlidirler. Değişik hayvan cinslerinde değişik yiyecek depolama uzuvları bulunur. Bir Hayli kuşta, yemek borusunun midenin önündeki kısmı genişleyerek, kursak ismi verilen ve işlevsel olarak toprak solucanının kursağıyla analog olan ince duyarlı bir bölme oluşturmuştur.
Tam Bir Sindirim Kanalına Sahip HayvanlarBazı kuşlar, kursaklarını yavrularına besin taşımakta kullanırlar. Tohum, meyve, balık ya da bulabildikleri her gıdayı kursağa doldurup yuvalarına uçar ve burada kursağı yavruları için boşaltırlar. Bir Hayli hayvanda, depolama uzuvları ucu kapalı kese ya da sindirim kanalından dallanan körkeseler biçimini almıştır. Buna hoş bir misal, yetişkin dişi sivrisineklerde görülür. Bu hayvanda, sindirim kanalının ön kısmından açılan ve arka kısımda izleyerek karın boşluğunun büyük kısmını dolduran çok geniş bir körkese bulunur. Dişi sivrisinek, uygun bir hayvana konar, tenini, uzun, iğne eşi ağız parçalarıyla yarıp, körkese doluncaya kadar kan emer. Böyle tek bir kan yemeği, dişinin yumurtalarını vazgeçebileceği uygun bir yer bulma ve yumurtalarını vazgeçme gibi dört beş günlük bir operasyonu bitirmesi için yeterlidir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

maltepe escort ataşehir escort idealtepe escort anadolu yakası escort kadıköy escort bostancı escort pendik escort ataşehir escort şişli escort göztepe escort pendik escort kartal escort bostancı escort erenköy escort maltepe escort pendik escort bostancı escort ümraniye escort şerifali escort kartal escort maltepe escort tuzla escort pendik escort anadolu yakası escort acıbadem escort ümraniye escort escort bayan maltepe escort ümraniye escort ataşehir escort kadıköy eskort pendik eskort ataşehir escort ümraniye escort kadıköy escort escort bayan maltepe escort sex hikaye yeni seks hikaye gerçek sex hikaye sex hikaye seks hikayeleri sex hikayesi gerçek sex hikayeleri